Stress bài 8: Tiếng ồn, yếu tố gây stress bị lãng quên
Mục tiêu bài: Bạn sẽ biết đọc hai bảng ngưỡng decibel trong bài của Sprieser (vì sao cùng 100 dB mà một bảng cho 15 phút, bảng kia cho 2 giờ), cách hỏi bệnh để ước được liều tiếng ồn mỗi ngày, ba phép thử bằng âm thanh của Kharrazian, Schusterman và Vreeland từng bước, và cách tách liều tiếng ồn khỏi độ nhạy của người nghe.
Người bệnh mệt kéo dài, ngủ chập chờn, dễ cáu, các cơ liên quan tuyến thượng thận cứ yếu lại sau mỗi lần chỉnh. Người khám đã rà cấu trúc, dinh dưỡng và cảm xúc mà chưa thấy cái gì giữ trục stress ở trạng thái báo động. Có một thứ gần như không bao giờ có mặt trong buổi khám. Phòng khám thường yên tĩnh, còn người bệnh không kể, vì tiếng máy ở xưởng hay chiếc tai nghe đeo từ sáng tới chiều đã thành nền của cuộc sống. Theo Guyton, não bỏ đi hơn 99% thông tin cảm giác, và tiếng ồn thường trực quanh ta thường bị đẩy xuống dưới ngưỡng ý thức.
Trong Kỷ yếu ICAK-USA 2016–2017, bác sĩ Paul T. Sprieser gọi âm thanh là "stressor bị lãng quên" (the forgotten stressor). Ông cho rằng Hans Selye đã bỏ sót nó, còn Goodheart và Walther vẫn chỉ kể bốn loại stress là vật lý, hóa học, nhiệt và cảm xúc. Ông đề nghị thêm loại thứ năm là âm học (acoustical). Bài của ông có nhiều bảng decibel, nhưng không có một phép test cơ nào.
Câu hỏi thực hành của bài này là làm sao đưa được lên bàn khám một stressor vốn không theo người bệnh vào phòng khám, và khi đã thấy nó thì nên giảm liều ồn hay giảm độ nhạy của người nghe trước. Bài đi qua bài của Sprieser với từng con số, theo đường âm thanh từ tai giữa tới trục HPA, rồi gom các phép thử bằng âm thanh mà kỷ yếu ICAK đã mô tả, kèm những bẫy và đối chứng người khám nên tự thêm.
Trong bài này
- Bốn loại stress chưa bao giờ là danh sách kín
- Những con số trong bài của Sprieser
- Tiếng ồn đi từ tai giữa tới trục HPA
- Liều và độ nhạy
- Các phép thử bằng âm thanh trong kỷ yếu, từng bước
- Bẫy âm tính giả và dương tính giả
- Hỏi bệnh để ước liều
- Dặn người bệnh
- Khi nào cần đi khám chuyên khoa
- Mức bằng chứng
Bài có 1 hình kỹ thuật cắt từ sách, kỷ yếu gốc (chú thích Việt hóa), 3 sơ đồ quy trình và 8 bảng.
Tóm tắt trên bàn khám
| Việc | Điều bài nêu | Nguồn trong bài |
|---|---|---|
| Chọn bảng ngưỡng | Bảng 85 dB / 3 dB là mức đặt ra cho sức khỏe, bảng 90 dB / 5 dB là mức tối thiểu của luật lao động; cùng 100 dB cho 15 phút so với 2 giờ | Sprieser 2016–2017; Van Campen 2005 |
| Tai đánh giá thấp mức tăng | Từ 85 lên 94 dB tai chưa nghe to gấp đôi, trong khi thời gian cho phép giảm từ 8 giờ xuống 1 giờ | Sprieser; Guyton |
| Hỏi bệnh | Hỏi mở trước, rồi từng nguồn, ước liều (dB, số giờ), ban đêm, dấu hiệu ở tai, độ nhạy | Người viết đề nghị; Basner và McGuire 2018 |
| Tiếng vỗ tay và hệ lưới | Đo độ phản ứng của hệ báo động với âm bất ngờ, thuộc phía độ nhạy, không đo liều tiếng ồn hằng ngày | Kharrazian 1999–2000 |
| Nhạc lớn ở một tai | Khoảng 10 giây, mức chỉ hơi khó chịu; tai trái bình thường, tai phải làm cơ thang trên bên phải quá thuận lợi | Schusterman 2015–2016 |
| Tiếng click và cổ trên | Soi màng nhĩ, so hai tai, Romberg, TL cổ trên rồi phát click cách khoảng 1 m | Vreeland 2010–2011 |
| Dương tính giả | Giật mình, đau, kỳ vọng, âm lượng không chuẩn giữa hai tai và giữa các lần khám | Đề xuất của người viết |
| Dặn người bệnh | Đeo nút tai, hạ âm lượng tai nghe theo bảng 85 dB / 3 dB, đo bằng ứng dụng; sau đó mới tới độ nhạy | Yanuck; Sprieser |
Phần còn lại của bài dành cho hội viên Câu lạc bộ AKNU
Mỗi tháng 2 bài chuyên sâu cho bác sĩ và trị liệu viên, tổng hợp từ kỷ yếu ICAK và kinh nghiệm lâm sàng, cùng buổi hỏi đáp trực tuyến định kỳ.
3 ý chính
- Sprieser (2016–2017) đề nghị thêm âm học thành loại stress thứ năm. Chính Walther đã viết bốn loại stress kinh điển không bao gồm mọi loại stress (Synopsis, tr. 504).
- Bảng của Sprieser theo hai quy tắc: 85 dB trong 8 giờ, cứ thêm 3 dB thì giảm nửa thời gian (mức khuyến cáo của NIOSH); và 90 dB trong 8 giờ, thêm 5 dB mới giảm nửa (mức pháp lý của OSHA).
- Kỷ yếu có ít nhất ba phép thử bằng âm thanh (tiếng vỗ tay, nhạc lớn ở một bên tai, tiếng máy đếm nhịp). Tất cả là quan sát của tác giả, chưa phép thử nào được làm mù.
Loạt bài: Applied Kinesiology và Stress
- Bài 1: Bộ Ba Sức Khỏe (Triad of Health) và lý do stress chưa bao giờ chỉ là chuyện tâm lý
- Bài 2: Hội chứng thích nghi chung của Selye từ báo động đến kiệt sức dưới góc nhìn Applied Kinesiology
- Bài 3: Receptor stress vùng sọ và kỹ thuật Hint kinh điển để tắt phản xạ báo động
- Bài 4: Emotional Recall Quick Fix nâng cao, dùng các kênh giác quan để giải phóng ký ức gây stress
- Bài 5: Điểm kích hoạt cảm xúc, phát hiện mới về đau do hệ viền (2025) Hội viên
- Bài 6: Vì sao Walter Schmitt xếp bước đánh giá stress cảm xúc ở gần cuối protocol Hội viên
- Bài 7: P-DTR, nhân cạnh não thất và trục HPA khi một vấn đề cấu trúc giả làm mất cân bằng hóa học Hội viên
- Bài 8: Tiếng ồn, yếu tố gây stress bị lãng quên (bạn đang đọc)
- Bài 9: Stress điện từ (EMF) thời đại số, đánh giá và cân bằng bằng AK Hội viên (đăng ngày 01/11)
- Bài 10: Một ca đau kiểu thần kinh tọa do rối loạn stress tuyến thượng thận Hội viên (đăng ngày 01/12)
- Bài 11: Đảo nghịch tâm lý (Psychological Reversal), khi một phản xạ vô thức chặn đường điều trị Hội viên (đăng ngày 01/01)
- Bài 12: Ca bệnh hoảng loạn sân khấu lần ngược về một ký ức năm 7 tuổi Hội viên (đăng ngày 01/02)
- Bài 13: Thách thức thở của Eugene Charles, dùng test cơ tìm nhịp thở tối ưu cho từng người Hội viên (đăng ngày 01/03)
- Bài 14: Tinh dầu và bản đồ cảm xúc, khi khứu giác mở cửa vào hệ viền Hội viên (đăng ngày 01/04)
- Bài 15: Dây thần kinh phế vị, cái phanh của phản ứng stress, và cách AK tiếp cận nó Hội viên (đăng ngày 01/05)
- Bài 16: Beyond Emotional Quick Fix, nghe lại tiếng tim mình và xử lý cảm xúc không cần lời Hội viên (đăng ngày 01/06)
- Bài 17: Phương trình cảm xúc của Keschner, từ xóa stress sang nâng mức ý thức Hội viên (đăng ngày 01/07)
- Bài 18: Cơ thể nhớ lại tư thế lúc chấn thương và hai kỹ thuật xử lý dấu ấn trauma Hội viên (đăng ngày 01/08)
Thạc sĩ Y học cổ truyền, 15 năm điều trị và giảng dạy. Giảng viên Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (2016–2021). Bác sĩ phụ trách chuyên môn Phòng khám Đông y Tâm Đức, người sáng lập AK and You.