Nhìn lại Workshop Stress Level 2: vì sao cơ thể vô thức từ chối điều trị
Mục tiêu bài: Bài này giúp bạn biết Workshop Stress Level 2 đã học những gì, với trọng tâm là vì sao cơ thể vô thức từ chối điều trị dù bệnh không khó.
Chủ nhật 27/09/2026 · TP. Hồ Chí Minh · Giảng viên: ThS.BS Đinh Ngọc Đức · Trợ giảng: BS Nguyễn Thanh Tùng, BS Bùi Nguyễn Hồng Vân
Một người bệnh đau thượng vị hai năm. Nội soi chỉ thấy viêm nhẹ, không loét, không nhiễm HP. Uống thuốc thì đỡ, ngưng vài tuần lại đau. Phải gần cuối buổi khám, chị mới kể thêm: mẹ ở quê đang yếu dần, chị muốn về chăm mẹ nhưng chưa thể bỏ công việc.
Bệnh không khó, chẩn đoán đã rõ, vậy mà điều trị cứ lừng xừng, đỡ rồi lại tái. Workshop “Khoa học thần kinh trong định danh và xử lý stress – Level 2” mở đầu bằng ca bệnh đó, và cả ngày học xoay quanh một câu hỏi: vì sao có lúc cơ thể vô thức từ chối điều trị, và người thầy thuốc nhận ra điều đó bằng cách nào.
Level 1 đã được tổ chức hai lần, ngày 31/05/2025 và 04/01/2026, tập trung vào kỹ năng test cơ và giải tỏa stress cảm xúc. Level 2 đi sâu hơn vào nguồn gốc của stress: xung đột tâm lý, áp lực từ bối cảnh xã hội, và cơ chế sinh lý khiến stress kéo dài thành bệnh.
Buổi sáng: lý thuyết
Xung đột tâm lý. Có bốn dạng xung đột động cơ. Hai dạng “muốn – muốn” và “né – né” thường gỡ được. Dạng khó nhất là tiếp cận – né tránh: chỉ một mục tiêu, nhưng mang cả điều mình muốn lẫn điều mình sợ. Mô hình gradient của Miller (1944) giải thích vì sao người ta “dao động tại chỗ”: khi tiến lại gần, xu hướng né tránh mạnh lên nhanh hơn xu hướng tiếp cận. Lớp cũng phân tích bất hòa nhận thức qua thí nghiệm Festinger và Carlsmith (1959): khi không thể rời khỏi hoàn cảnh, con người sửa niềm tin để thấy mình ổn. Lời kể đã được hiệu chỉnh, nhưng cơ thể thì chưa.
Cấu trúc thần kinh. Vùng não giám sát xung đột cũng nối với hạch hạnh nhân, thùy đảo và các trung khu thần kinh tự chủ. Đó là đường dẫn giải phẫu để một xung đột chưa giải quyết có thể tác động lên trương lực tự chủ và trương lực cơ. Bài giảng dành riêng một slide cho ranh giới của suy luận: đường dẫn này có thật, nhưng không thể suy ra mọi triệu chứng đều do xung đột gây ra.
Bối cảnh xã hội và đảo ngược tâm lý. Năm yếu tố cần thông suốt để một mong muốn thành hiện thực: tôi muốn, điều đó có thể, tôi cần, tôi có năng lực, tôi xứng đáng. Khi một trong năm điều này còn nghẽn, mong muốn khỏi bệnh ở mức ý thức chưa đủ để cơ thể giữ được kết quả điều trị. Lớp học thêm bốn loại đảo ngược tâm lý, cách nhận ra đảo ngược ngay khi hỏi bệnh (những câu “lẽ ra tôi phải…”, “để tôi thử…”, “có lẽ tuần sau…”), và những điều không nói với người bệnh: không bao giờ quy bệnh thực thể là do người bệnh “tự phá” hay “không thấy mình xứng đáng”.
Cơ chế stress mạn tính. Trục SAM đáp ứng trong vài giây bằng adrenaline. Trục HPA duy trì bằng cortisol qua chuỗi CRH → ACTH → cortisol. Lớp đi qua hội chứng thích nghi chung của Selye, mô hình đánh giá của Lazarus và Folkman, rồi tới khái niệm tải trọng thích nghi (McEwen và Stellar, 1993). Cơ thể vẫn chạy đúng chương trình, chỉ là chạy quá lâu, nên xét nghiệm tại một thời điểm khó thấy phần hao mòn tích lũy.
Buổi chiều: thực hành theo cặp
Buổi chiều dành trọn cho thực hành theo cặp, có trợ giảng kèm từng nhóm.
Xác định. Học viên tập dùng thử thách bằng lời với bảng 14 lĩnh vực stress và 26 nỗi sợ để khoanh vùng vấn đề cảm xúc đang “online”, kiểm tra năm yếu tố bối cảnh xã hội, phát hiện đảo ngược, và xử lý trường hợp âm tính giả: cơ chỉ thị vẫn mạnh khi làm stress test thì chưa được kết luận “không có stress”.
Can thiệp. Kiểm tra ưu tiên thần kinh, kỹ thuật giao cảm – phó giao cảm (stress point, hướng mắt, kích thích ngược), kỹ thuật can thiệp ám ảnh cơ bản, và quy trình ba phần xử lý xung đột: gỡ khóa đảo ngược, chỉnh sửa theo điểm ưu tiên đến khi mức khó chịu về 0, rồi cân bằng thần kinh.
Sau một ngày học
Sau 7 tiếng học tập cùng nhau, mọi người nhìn rõ hơn cơ thể người bệnh đang kẹt ở đâu và vì sao nó “không chịu tiếp nhận điều trị”. Với những ca điều trị lừng xừng, học viên mang về một thứ tự làm việc: xem có đảo ngược không, stress này có đáng can thiệp không, gỡ chỗ kẹt trước, rồi mới quay lại kỹ thuật điều trị quen thuộc. Người bệnh không cố ý từ chối, nên việc của thầy thuốc là tìm chỗ kẹt.
Ranh giới chuyên môn
Bài giảng kết thúc bằng phần chuyển tuyến: buồn hoặc trống rỗng kéo dài trên hai tuần, mất hứng thú với những việc từng thích, không ngủ được dù có điều kiện, có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc người khác là những dấu hiệu cần chuyển khám chuyên khoa sức khỏe tâm thần sớm. Applied Kinesiology là một công cụ khám chức năng hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị chuyên khoa.
Tiếp theo
Học viên tiếp tục ôn tập 4 tuần qua bộ câu hỏi gửi mỗi tuần. Cảm ơn các anh chị học viên đã cùng học và thực hành trọn một ngày, cảm ơn BS Nguyễn Thanh Tùng và BS Bùi Nguyễn Hồng Vân đã đồng hành.
Anh chị muốn nhận thông báo các khóa học và workshop tiếp theo có thể để lại thông tin tại: https://tally.so/r/QKLpQ1
Tài liệu chính được dùng trong buổi học: Miller (1944); Festinger và Carlsmith (1959); Breuer và Freud (1895), Nghiên cứu về hysteria; Selye; Lazarus và Folkman; McEwen và Stellar (1993).
3 ý chính
- Khi có đảo ngược tâm lý, hoặc một trong năm điều (muốn, có thể, cần, có năng lực, xứng đáng) còn nghẽn, cơ thể khó giữ được kết quả điều trị.
- Dạng xung đột vừa muốn vừa sợ dễ bế tắc nhất, và lời kể của người bệnh có thể đã được hiệu chỉnh trong khi cơ thể thì chưa.
- Gỡ chỗ kẹt trước rồi mới điều trị tiếp; người bệnh không cố ý từ chối, và người có dấu hiệu bệnh tâm thần cần được chuyển chuyên khoa sớm.
Thạc sĩ Y học cổ truyền, 15 năm điều trị và giảng dạy. Giảng viên Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (2016–2021). Bác sĩ phụ trách chuyên môn Phòng khám Đông y Tâm Đức, người sáng lập AK and You.